Więcej o wysokiej wrażliwości, czyli wzmożona pobudliwość psychiczna

             O wysokiej wrażliwości powiedziano już tak dużo, że nie ma potrzeby żebym powielała te treści. Ale chętnie powiem o tym, czego jeszcze nie ma na youtube. Mowa o wzmożonej pobudliwości psychicznej (WPP). Bywa, że mocno utrudnia życie, ale często nie docenia się możliwości, które ona niesie. Jeśli ją masz, to trochę tak jakbyś prowadził samochód. Możesz stanąć na środku drogi, albo pojechać na wakacje. Przejdę do wyjaśnień.

Wysoka wrażliwość to termin, który zyskał na popularności od momentu ukazania się książki Elaine N. Aron „Wysoko wrażliwi”. Natomiast wzmożona pobudliwość psychiczna to termin „siostrzany”, nieco starszy, i znaczeniowo podobny, ale też szerszy. Poznałam go kilka lat temu, przed rozkwitem poczytności wspomnianej książki. Było to dla mnie bardzo leczące i ożywcze. Poczułam ogromną ulgę, ponieważ w samej nauce od lat znajdowało się wyjaśnienie mojego funkcjonowania. Przestałam się czuć inna, do zmiany, i zobaczyłam, że są we mnie pozornie dziwne rzeczy, z których wynika jakieś większe dobro.

            Twórca terminu WPP, polski psychiatra, psycholog, filozof, pedagog (i to nie wszystko) Kazimierz Dąbrowski (1902-1980) badał artystów, twórców, działaczy społecznych i sprawdzał co się wydarzyło, że doszły do pełnego rozwoju swojej osobowości. Jest znany w głównej mierze w Stanach Zjednoczonych ze względu na swoją teorię dezintegracji pozytywnej, która w zasadzie brzmi jak oksymoron. Jak to przecież możliwe, że dezintegracja może być pozytywna? On natomiast widział w niej, czyli w rozpadzie, kryzysie, moc rozwojową, która sprawia, że człowiek przechodzi na dalsze etapy dojrzałości.

Ktoś powie, że to też nie jest nic nowego, bo wiemy od dawna, że kryzysy rozwijają. Wyjątkowość podejścia Dąbrowskiego polega na tym, że idąc równolegle z ruchem antypsychiatrii (lata 60 XX wieku), trudności psychiczne starał się nie traktować jako choroby, którą trzeba wyleczyć, ale moment do przejścia, w którym tej osobie należy towarzyszyć. To etap transformacji z miejsca gdzie jest się już w za ciasnych butach, gdzie coś do tej pory działało, było twórcze i życiodajne, i przestaje takie być. Pomoc polegała na wspólnym przechodzeniu przez most, który się chwieje i ma różne dziury.

            Wzmożona pobudliwość (WPP) w jakiś sposób pozwala zobaczyć ten most, zachęca do zadawania sobie pytań, bez których nie można być obojętnym i nie doświadczyć jakiejś niespójności życia.  Jest niewdzięcznie mówiąc kryzysotwórcza i, według Dąbrowskiego, jednym z elementów, które budują potencjał rozwojowy.

            Sporo już razy o WPP wspomniałam, ale czas dokładniej wyjaśnić, co ona oznacza. Ściślej mówiąc to reakcja na dany bodziec, która jest do niego nieproporcjonalna, czyli intensywniejsza niż reakcja przeciętna. Przykładowo ktoś potrafi się rozpłakać bo uwiera go metka od swetra. Bodźcem jest metka. Albo doświadcza dużego paraliżującego smutku w związku ze zmianami klimatycznymi. Poza tym dłużej utrzymuje się w pamięci uczuciowej, potocznie: wolniej schodzi.

I tu pojawia się to „więcej”, które obiecałam na początku artykułu. WPP realizuje się poprzez specyficzny dla każdej osoby sposób, czyli typ. Wysoka wrażliwość omawiana przez Aron nie ma swoich typów, a Dąbrowski wyróżnił ich aż pięć (Martowska, Matczak): tj. psychomotoryczną, sensoryczną, wyobrażeniową, intelektualną i emocjonalną. Warto dodać, że może mieć kilka wzmożonych pobudliwości, w różnym nasileniu.

I tak, przykładowo, pobudliwość emocjonalna charakteryzuje człowieka, który bardzo przywiązuje się do miejsc, wolno adaptuje do nowych sytuacji, doświadcza intensywniej zarówno emocji przyjemnych, jak i nieprzyjemnych, odczuwa szerzej i bardziej różnorodnie. Bez takiej wzmożonej pobudliwości nie mielibyśmy artystów, którzy przelewają swoje intensywne emocje w sztuce, bez pobudliwości wyobrażeniowej nie mielibyśmy np. pisarzy, bez psychomotorycznej wybitnych tancerzy, bez intelektualnej naukowców, itd. Człowiek, który tak intensywnie przeżywa rzeczywistość musi być bardziej podatny na kryzysy.

Więcej informacji na temat typów wzmożonej pobudliwości można uzyskać sięgając do mojego artykułu opublikowanego w „Kontekstach Kształcenia Muzycznego”, do którego link zamieszczam poniżej. Życzę dobrego kierowania swoją wrażliwością i zapraszam na konsultacje, jeśli nasuwają się pytania.

 

 

Żródła:

1.     „Trud istnienia” Kazimierz Dąbrowski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1975;

2.     „W poszukiwaniu natury i znaczenia różnych typów wzmożonej pobudliwości psychicznej” K. Martowska, A. Matczak;

3.     „Wysoko wrażliwi” E. N. Aron, JK Wydawnictwo, 2020

4.     dezintegracja.pl

5.     link do artykułu o WPP:

https://konteksty.amuz.lodz.pl/resources/html/article/details?id=183622&language=pl